سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

16

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

قوله : و العموم : اصطلاحا عبارت است از شمول عرضى و دفعى كه مستند به وضع لفظ باشد يعنى اگر حقيقتى افراد متعدّدى دارد همچون [ انسان ] از آن به لفظى تعبير كنند كه از نظر وضع واضع دلالت بر تمام افراد كرده و تمامشان را در آن واحد شامل بشود همچون [ كل انسان ] يا به فارسى [ هر انسانى ] و امثال آن . قوله : و الخصوص : اصطلاحا عبارتست از اراده نمودن بعضى مدلول لفظ نظير [ بعض الانسان ] . قوله : الاطلاق : اصطلاحا عبارت است از شمول طولى و تدريجى كه مستند به مقدمات حكمت باشد يعنى اگر حقيقتى افراد متعددى داشت نظير [ رجل ] از آن بلفظى تعبير نمايند كه بعد از تمهيد مقدمات حكمت بنحو عموم طولى تمام را على البدل شامل گردد مانند اكرم رجلا كه رجل به تمام افرادش قابل انطباق است به اين معنا كه مكلّف مىتواند هرفردى را كه بخواهد اكرام كند منتهى هركدام را كه اكرام كرد بدل از افراد ديگر است چه آنكه لفظ رجل قابليّت و استعداد شمول دفعى نسبت بافرادش را ندارد . قوله : تقييد : اصطلاحا عبارت است از تضييق در مدلول اطلاق نظير اكرم رجلا عالما . قوله : و الاجمال : اصطلاحا عبارت است از القاء لفظ به نحوى كه مخاطب مراد متكلم را بطور علم احراز نكند . قوله : و البيان : در اصطلاح عبارت است از القاء لفظ بطورى كه هرسامعى بطور وضوح مقصود متكلم را درك كند . قوله : ممّا اشتملت عليه مقاصده : ضمير در [ مقاصده ] به